Analiza krvi

 

Zašto nam je važna analiza krvi?

Analiza krvi i krvne slike se preporučuje, u preventivne svrhe, jednom godišnje do 50 godine života, a poslije svakih šest mjeseci.

Preko analiza krvi mogu se uočiti različiti metabolički i drugi poremećaji koji se dešavaju u organizmu. Svaki organ ima svoje specifične enzime, proteine ili druge organske molekule.

Kako krvni sistem prolazi kroz sve organe i na taj način ćelije dobijaju hranu, a izbacuju u cirkulaciju nepotrebne i škodljive produkte metabolizma, to će se svaka promena u organu/ima odraziti u cirkulaciji promjenom koncentracije enzima, proteina, elektrolita i dr.

Kompletna krvna slika radi se radi procjene opšteg zdravstvenog stanja, kao i radi otkrivanja anemija, hematoloških oboljenja, infekcija, procjene uhranjenosti organizma ili procjene izloženosti organizma toksičnim materijama i dr.

Biohemijska analiza krvi i hematološka analiza krvi – priprema

Biohemijske analize krvi: Povišeni bilirubin u krvi, povišeni trigliceridi u krvi, visok kreatinin i urea u krvi, enzimi u krvi.

Hematološke analize krvi: Kompletna krvna slika, Nizak hemoglobin u krvi, Sedimentacija krvi, Funkcija leukocita (WBC) u krvi, Ukupan broj i leukocitarna formula.

Većina biohemijskih analiza krvi kao i hematoloških analiza krvi, zahtieva uzorkovanje u jutranjim časovima, nakon noćnog gladovanja od 8-12h.

Određene analize krvi, kao što su npr. stresni hormoni, zahtijevaju i mirovanje pacijenata, a postoje i analize koje se rade u tačno određenim vremenskim periodima (ACTH se na primjer radi isključivo u periodu od 7-10h ujutru).

Takođe, jako je bitno napomenuti laboratorijskim radnicima na prijemu o fiziološkim i / ili patološkim stanjima u kojima se organizam nalazi.

Na primjer, trudnice imaju drugačije vrednosti parametara, nego osobe koje nisu u drugom stanju.

Vađenje krvi i analiza uzorka krvi

Uzorak krvi se sakuplja u različitim epruvetama, zavisno od traženih analiza (određeni parametri su stabilniji u epruveti sa antikaogilansom, ali se većina analiza radi iz seruma).

Uzorak se analizira na različitim aparatima u zavisnosti od grupe analiza od interesa.

Osnovni metabolički parametri

  • glukoza,
  • lipidi,
  • proteini,
  • enzimi …

se određuju na biohemijskim analizatorima koji rade po principu spektrofotomertrije/turbidimetrije.

Hormoni i tumor markeri određuju na imunohemijskim analizatorima.

Njihovo određivanje se uglavnom zasniva na reakcijama tipa At-Ag.

Kompletna krvna slika sa diferencijalnom leukocitarnom formulom se određuje na hematološkim analizatorima, čiji se rad zasniva na principu protočne citofluorimetrije

Analiza kompletne krvne slike

Pregled pune krvi najčešće podrazumjeva kompletnu krvnu sliku koja se radi na hematološkom analizatoru.

Danas postoje različiti hematološki analizatori koji se razlikuju po načinu određivanja leukocitracne formule, a samim tim i broju subpopulacija leukocita koji mogu diferencirati.

Tako postoje tropartni i petopartni analizatori.

Kod zdravih osoba nije neophodno raditi petopartnu diferencijaciju, međutim, kod specifičnije dijagnostike, neophodna je specifičnija diferencijacija.

Kompletna krvna slika (KKS) uključuje sljedeće parametre:

  • broj eritrocita,
  • trombocita,
  • leukocita,
  • eritrocitne indekse ( MCV, MCH, MCHC, RDW ),
  • trombocitne indexe ( MPV, PDW ),
  • određivanje subpopulacija leukocita (neutrofili, eozinofili, bazofili, monociti, limfociti ),
  • kao i hemoglobini (Hgb)
  • hematokrit (Htc)

Eritrociti (crvena krvna zrnca – RBC – Red Blood Cells) su najzastupljenije ćelije krvi. Eritrociti transportuju kiseonik vezan za hemoglobin iz pluća do drugih tkiva.

Smanjen broj eritrocita je jedan od pokazatelja anemije, zajedno sa hematokritom, hemoglobinom i eritrocitnim indeksima. Povišene vrijednosti se mogu javiti kod zdravih ljudi, ali i nekim drugim stanjima.

Hemoglobin (Hgb) je sastojak eritrocita, snabdeva kiseonikom sve ćelije u organizmu. Kod anemija je njegova koncentracija snižena.

Leukociti (bela krvna zrnca WBC – White Blood Cell) se stvaraju u koštanoj srži i imaju ulogu u zaštiti organizma od infekcija. Postoji 5 subpopulacija leukocita i svaka od njih ima posebnu funkciju.

Povećan broj leukocita se javlja u bakterijskim infekcijama, a snižen broj kod virusnih infekcija, hemioterapije i primene pojedinih lekova.

Hematokrit (Htc) – predstavlja postotak koncetracije eritrocita (crvenih krvnih zrnaca) u krvi.

Trombociti su krvne pločice (PLT – Platelet Blood Cells) koje imaju ulogu u zaustavljanju krvarenja i zgrušavanju (koagulaciji) krvi.

Smanjen broj trombocita u analizi krvi se sreće kod autoimunih i malignih oboljenja, tačkastih krvarenja, primjene citostatika… Povećan broj trombocita vodi pojačanom zgrušavanju krvi i može uzrokovati stvaranje krvnog ugruška u kardiovaskularnom sistemu.

Krvna slika kod djece

Krvna slika kod djece se radi iz uzorka krvi koji se uzima iz jagodice prsta deteta ili pete novorođenčeta, obzirom da je za analizu dovoljna mala količina krvi.

U preventivne svrhe, prva krvna slika se radi sa šest mjeseci, a kasnije jednom godišnje pri svakom sistematskom pregledu.

Preporuka je da se preventivna krvna slika kod djece radi pre svake vakcinacije.

Iz uzorka krvi iz prsta kod djece se može uraditi i leukocitna formula i CRP.

CRP je vrlo značajan parametar akutnog upalnog procesa u organizmu i za razlikovanje bakterijskih od upalnih procesa.

Bakterijske infekcije prati povećan broj leukocita i povećana vrednost CRP-a, dok virusne infekcije prati manja vrijednost leukocita i normalna, referentna vrednos CRP-a.

Definicija referentnih vrijednosti krvi, krvne slike i ostalih biohemijskih parametara

Referentne vrijednosti (raniji termin normalne vrijednosti) krvne slike i biohemijskih analiza su unaprijed određeni rasponi koncentracija svakog parametra posebno i to zavisno od pola i uzrasta pacijenta kao i od korišćenih reagenasa i aparata na kojima se rade te analize.

Svaka laboratorija je obavezna da naznači referentne vrijednosti u zavisnosti od reagenasa i aparata koje koristi.

Kako se tumače rezultati laboratorijske analize krvne slike i biohemije?

Eritrociti RBC

Smanjenje broja eritrocita, crvenih krvnih zrnaca, kao i prosječnog sadržaja hemoglobina koji je ‘nosilac’ kiseonika u krvi, upozorava na postojanje nekog oblika anemije. U slučaju da nalaz pokazuje povišene vrijednosti eritrocita, treba posumnjati na relativnu policitemiju (npr. dehidrataciju).

Eritociti referentne vrijednosti:

  • Muškarci: 4.50 – 5.80 x 10^12/L
  • Žene: 3.80 – 5.10 x 10^12/L

Leukociti WBC

Povišen broj leukocita najčešće ukazuje na neki inflamatorni, upalni proces u organizmu, mada se može javiti i kod leukemije, trovanja, opekotina. Snižene vrijednosti, odnosno leukopenije, najčešće se javljaju kod virusnih oboljenja, hemoterapije ili korišćenja nekih lekova.

Leukociti referentne vrijednosti:

  • Odrasli: 4.0 – 10.0 x 10^09/L
  • Djeca: ( 2-7 god.) 5.0 – 13.0 x 10^09/L

Trombociti PLT

Povišen nivo se javlja u sklopu trombocitoze koja je povezana sa zapaljenjima, smanjenom funkcijom slezine ili nedostatkom slezine, krvarenjem, davanjem nekih lijekova, nefrotskog sindroma.

Trombociti referentne vrijednosti

  • 0- 450.0 x 10^09/L

Hemoglobin HGB

Reč je o proteinu iz eritrocita koji vezuje kiseonik i prenosi ga do tkiva. Snižen nivo hemoglobina ukazuje na anemiju ili krvarenje.

Hemoglobin referentna vrijednost:

  • Muškarci: 130.0 – 180.0 g/L
  • Žene: 119.0 – 157.0 g/L

Sedimentacija eritrocita

Sedimentacija je brzina kojom se krvne ćelije izdvajaju iz seruma. Ako se krv koja sadrži antikoagulans pusti da stoji u uspravno postavljenoj pipeti, eritrociti će postupno početi da se talože na dno.

Brzina kojom se ove ćelije talože je osjetljiva na indeks reakcije tijela na povredu ili bolest, kao što je leukocitoza ili groznica.

Normalna brzina sedimentacije ne isključuje mogućnost postojanja bolesti, ali ubrzana sedimentacija je indikator za dalja ispitivanja.

Sedimentacija eritrocita referentne vrijednosti:

  • Muškarci: 0.0 – 10.0 mm/h
  • Žene: 0.0 – 20.0 mm/h

Glukoza

Krvna slika može u velikoj mjeri da pomogne u otkrivanju dijabetesa, na šta ukazuje visok nivo glukoze u krvi.

  • Normalne vrijednosti: 3,9-6,1 mmol/l

Gvožđe

Koncentraciju gvožđa u serumu određuje nekoliko faktora uključujući apsorpciju iz crijeva, deponovanje u crijevima, jetri, slezini i kostnoj srži, gubljenje hemoglobina i sinteza novog hemoglobina.

Povišeno je kod višestrukih transfuzija, prekomjernog davanja preparata gvožđa, povećanog i ubrzanog razaranja crvenih krvnih zrnaca, hemohromatoze i virusne upale jetre.

Referentne vrijednosti:

  • Muškarci: 6,5 – 29,5 umol/l
  • Žene: 5,5 – 28,5 umol/l

Minerali

Niske vrijednosti pojedinih minerala i oligoelemenata u nalazima krvi ukazuju da ih ne unosimo dovoljno putem hrane. Tako se kao posljedica gladovanja, jednolične ishrane ili pothranjenosti može javiti nedostatak magnezijuma, kalijuma, gvožđa, natrijuma ili kalcijuma, koji su važni za normalno funkcionisanje organizma.

Natrijum, recimo, reguliše raspodjelu vode u organizmu, kalijum utiče na funkciju nerava i mišića (srca), gvožđe koje se nalazi u hemoglobinu služi za prenošenje kiseonika do svih ćelija u organizmu.

LDL – holesterol

Povišene vrijednosti lošeg holesterola (LDL) ukazuju na ishranu bogatu mastima i veći rizik od kardiovaskularnih bolesti, posebno ateroskleroze.

Ukoliko nalazi pokažu veći nivo LDL holesterola, treba dalje ispitati i da li postoje neka hronična oštećenja jetre ili bubrega ili poremećaj u radu štitaste žlezde.

Niže vrijednosti u najvećem broju slučajeva upućuju na pothranjenost, na nasljednu lipoproteinsku deficijenciju, cirozu jetre, virusnu upalu jetre ili hipertirozu, povećanu aktivnost štitne žležde.

Poželjne vrijednosti: do 3,30 mmol/l.

HDL- holesterol

Što su više vrijednosti HDL holesterola, to je bolje, jer ovaj holesterol „čisti“ krvne sudove i štiti od kardiovaskularnih bolesti. I minimalno smanjenje upućuje na povećani rizik od ateroskleroze, odnosa: veće od 1.55 mmol/l

Poželjne vrijednost ukupanog holesterola: do 5,18 mmol/l

Trigliceridi

Povećan unos masnoća i stres odraziće se i na trigliceride u krvi, te će se u nalazu pokazati kao povišeni.

S obzirom na to da se masnoća iz hrane apsorbuje u ćelijama sluzokože crijeva, odakle ulazi u limfne sudove i deponuje se u jetri, viši trigliceridi mogu da ukažu i na oštećenje funkcije ovog važnog organa.

  • Poželjne vrijednosti: do 1,70 mmol/l.

 

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana.